Ławeczka Bolesława Szabelskiego

Mamy w Ligocie od 2010 roku Skwer Bolesława Szabelskiego. Stoi na nim nawet ławeczka, na której zasiada sam patron skweru.

Ławeczka Szabelskiego na skwerze jego imienia, fot. moja

Miejsce znajduje się na największym skrzyżowaniu, u zbiegu ulicy Piotrowickiej i Panewnickiej. Coś mi jednak mówi, że nie jest to najbardziej znana osoba
w Ligocie; ponieważ zaś wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazują, że była to postać nieprzeciętna i miała w życiu krótki epizod ligocki – warto ją przybliżyć.

Śpiewak nr 1, 1939, s. 8 (autor zdjęcia nieznany)

Bolesław Szabelski urodził się 3 grudnia 1896 r. w Radoryżu na pograniczu lubelszczyzny i Podlasia (co tłumaczy nie-ligockie nazwisko… ;-), jego ojciec był organistą. Od dwunastego roku życia mieszkał w Warszawie, gdzie rozpoczął naukę w szkole muzycznej. W 1918 r. wstąpił do wojska, w którym służył do października 1920 r. i walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Potem brał udział w akcji plebiscytowej na Górnym Śląsku. Po wszystkim ukończył w połowie lat dwudziestych studia na kierunku organy oraz kompozycja (ten drugi u Karola Szymanowskiego). Po studiach uczył w Płocku, a w 1929 r. przeniósł się na Górny Śląsk i z rekomendacji Szymanowskiego zaczął pracę w nowo powstałym katowickim Państwowym Konserwatorium Muzycznym (pracował tam – oraz
w późniejszej Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej – przez 38 lat). Musiał dość szybko zdobyć – jak to się dziś mówi – rozpoznawalność, bo już w 1931 r. ręczył
w ramach reklamy za jakość zakupionego pianina:

Polska Zachodnia nr 26, 1-3 II 1931, s. 18

Okupację spędził u rodziny w Sadownem, włączył się w działalność AK. W lutym 1945 r. wrócił do Katowic i do uczenia – zarówno w Konserwatorium, jak i we własnej szkole umuzykalnienia.

Pisano o nim, że komponuje niewiele, ale bardzo dobrze; że jest pracowity, skromny, dokładny i zdolny. Określano go mianem jednego z „najprzedniejszych polskich współczesnych twórców”. Nie wygrał co prawda żadnego liczącego się konkursu muzycznego, ale dlatego tylko, że nigdy na żaden nie wysłał swojego utworu. Uczył i wypromował tak znane nazwiska jak Henryk Mikołaj Górecki czy Jan Wincenty Hawel. Jest uważany za współtwórcę śląskiej szkoły kompozytorów.

Jego utwory są wymienione choćby na wikipedii, nagrania można znaleźć na youtube. Ponieważ nie mam wiedzy z tej dziedziny, mogę tylko zacytować opinie specjalistów na temat prac Szabelskiego. Ci zaś opisywali jego styl jako klasycyzujący, a po II wojnie światowej – monumentalny, zawierający głębię wyrazu dramatycznego, charakteryzujący się „grą napięć” i „wyładowań dynamicznych”. To ostatnie zwłaszcza brzmi intrygująco i miało być charakterystyczne dla twórczości Szabelskiego.

Szabelski zmarł 27 VIII 1979 r., pochowany został na cmentarzu w Panewnikach. W kwietniu 2010 r. Rada Miasta Katowice nadała nazwę placowi u zbiegu ulic Piotrowickiej i Panewnickiej „Skwer Bolesława Szabelskiego”, a w październiku 2019 r. odsłonięto wspomnianą ławeczkę.

Skwer Bolesława Szabelskiego, fot. moja

Przedstawiwszy bohatera wpisu dochodzimy wreszcie do najważniejszego: jego związków z Ligotą. Zaraz po powrocie
w 1945 r. zamieszkał na kilka lat w domu przy ul. Wileńskiej 21. Wrócił, jako się rzekło, do pracy w konserwatorium, ale najwyraźniej było mu mało pracy i postanowił założyć w swoim domu Szkołę Umuzykalnienia.

AP Katowice, 185/152

Plany miał rozległe, bo chciał utworzyć kilka klas – w piśmie do Urzędu Wojewódzkiego z 31 lipca 1945 r. wymienił fortepian, skrzypce, wiolonczelę, akordeon, gitarę, instrumenty dęte, a także śpiew solowy i przedmioty teoretyczne. W kolejnym piśmie starał się o pieczątki dla nowej placówki i zgodę na działalność otrzymał. Szkoła funkcjonowała przez pięć lat, ale nie wiem, czy udało się Szabelskiemu zrealizować wszystkie cele. Nie znam też powodów rozwiązania szkoły, ale nie podejrzewam, aby był to brak chętnych. Jeśli ktoś z Czytelników wie coś więcej, albo zna kogoś, kto się w ligockiej szkole Szabelskiego uczył – zapraszam oczywiście do kontaktu.

AP Katowice 185/152

 

 

Źródła:

Archiwum Państwowe Katowice: zespół nr 185, Śląski Urząd Wojewódzki, jednostka nr 152

Prasa (wszystkie wykorzystane tytuły dostępne na sbc.org.pl):

„Śląskie Wiadomości Muzyczne” nr 5, 1937, s. 5

A. Aniszczyk, Sylwetki muzyków śląskich (kompozytorzy), „Śpiewak” nr 1, 1939, s. 7–8

Nasze Katowice nr 11, 2019, s. 9

Trybuna Robotnicza nr 194, 29 VIII 1979, s. 2

Trybuna Robotnicza nr 194, 29 VIII 1979, s. 3, E. Wybraniec, Bolesław Szabelski

Trybuna Robotnicza nr 94, 28–29 IV 1979, s. 6, E. Wybraniec, Życie bez powtórek

Trybuna Robotnicza nr 290, 18 – 19 XII 1976, s. 6, L. Markiewicz, Monumentalizm formy i głębia wyrazu na 80 urodziny

https://dziennikzachodni.pl/w-niedziele-610-w-katowicach-zostanie-odslonieta-laweczka-boleslawa-szabelskiego-zdjecia/ar/c1-14475947

https://www.katowice.eu/Strony/Skwer-Boles%C5%82awa-Szabelskiego.aspx

https://pl.wikipedia.org/wiki/Boles%C5%82aw_Szabelski

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *